Sąsiadka

29 marca - 10 kwietnia 2011 roku w galerii "Primus" eksponowana była wystawa "Sąsiadka" zorganizowana przez Centrum Historii Miejskiej we współpracy z Polskim Instytutem w Kijowie i galerią fotografii BWA Biuro Wystaw Artystycznych w Kielcach.

Wystawa "Sąsiadka" to autorski projekt dwóch fotografów: Tadeusza Rolke i Chrisa Niedenthala.

Wystawie towarzyszyły prezentacje autorów w Centrum Historii Miejskiej (ul. Bohomolca 6) 30 marca i 31 marca 2011.

"Inspiracją do jego powstania była zbliżająca się 60-ta rocznica bestialskiego mordu dokonanego w czasie II wojny światowej na ludności żydowskiej przez część ludności miasteczka Jedwabne i okolic.

Na temat tych tragicznych wydarzeń powstał film Agnieszki Arnold, a z kolei na jego podstawie książka Jana Tomasza Grossa pt. "Sąsiedzi". Zarówno film, wyemitowany w telewizji publicznej, jak i publikacja książki, przyczyniły się do ogólnonarodowej dyskusji na temat odpowiedzialności i winy za tę zbrodnię. Była to jedna z najważniejszych debat społecznych w powojennej Polsce.

Autorzy wystawy "Sąsiadka" swoim artystycznym projektem włączyli się w tę debatę czując potrzebę zabrania głosu w tej ważnej sprawie. Rzeczywistość historyczna – jak napisali we wstępie do katalogu – wymaga komentarza za pomocą medium, którym dysponują: f o t o g r a f i ą.

Ponieważ istnieją autentyczne miejsca, resztę może podpowiedzieć wyobraźnia. W takich właśnie miejscach, to jest w małych miasteczkach Podlasia, Mazowsza, zamieszkiwanych przez ludność żydowską przed wojną, umieścili bohaterkę serii, dwunastoletnią wietnamską dziewczynkę, która na co dzień była autentyczną sąsiadką jednego z autorów tego projektu.

Tym wyborem chcieli zwrócic uwagę na to, czy pewnego rodzaju inność nie może być naruszeniem i jakie z tego mogą wyniknąć konsekwencje doprowadzające do ożywienia nienawiści i wszelkiego, niewyobrażalnego zła.

Chcieli również zbudować odczucie pewnego zagrożenia, wywołać nastrój grozy w pozornie sielskim otoczeniu dziwczynki. Chcieli tym samym uruchomić u widza rodzaj retrospekcji, wzbudzić pewną "wrażliwość, zdolność skojarzeń i refleksji", by tragiczne wydarzenia z lipca 1940 roku nigdy już się nie powtórzyły.

Jest więc wystawa "Sąsiadka" bardzo wysublimowaną próbą zderzenia się z tematem autentycznych i tragicznych wydarzeń z naszej najnowszej historii.

Jest też świadectwem wrażliwej i odpowiedzialenj postawy jaką wobec tych wydarzeń zaproponowali autorzy. Czy ogladając te wystawę podzielimy ich odczucia ?

Na to pytanie każdy odpowiedzieć musi sobie sam we własnym sumieniu."

Marek Grygiel, kurator fotografii w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski